Erfgoed: veeg de geschiedenis niet van de tafel

Erfgoed. What’s in a name? De overheid klasseert bepaalde oudere gebouwen op basis van vastgelegde normen en esthetische voorkeuren. Voor Herbé zijn alle oude gebouwen de moeite waard om te bekijken en aan te pakken. Ontdek onze visie in dit artikel. 

Erfgoed. What’s in a name? De overheid klasseert bepaalde oudere gebouwen op basis van vastgelegde normen en esthetische voorkeuren. Voor Herbé zijn alle oude gebouwen de moeite waard om te bekijken en aan te pakken. Want naar onze mening wordt er nog te weinig gekeken naar de opportuniteiten van zulke panden. Vaak zijn ze veel duurzamer en robuuster gebouwd en wegen de herbestemmingskosten uiteindelijk niet op tegen de rendements- en maatschappelijke voordelen op lange termijn.

Tussen complex erfgoed zitten vaak parels die je met respect en precisie moet behandelen. Oude zwembadsites, oud scholenpatrimonium, verlaten fabriekssites, stationsgebouwen, forten, kerken, kloosters of abdijen. Met onze bril van ‘herbestemmer’ op kijken wij ook naar Erfgoed. En dat is wel een heel andere kijk dan die van de gewone markt waar ‘afbraak’ al te vaak nog het antwoord is. Niet voor ons. Wij gaan uit van een duurzame en circulaire gedachte.

Cultureel continent

De waarde van bepaalde gebouwen wordt regelmatig onderschat. Nog te vaak wordt er in een grote boog rond erfgoed gelopen omdat men denkt: ‘‘Ik ga hier heel veel geld voor nodig hebben.” Deze denkwijze is niet geheel onterecht. Denk maar aan een restauratie waarbij je de originele raamprofielen in ere herstelt. Een dure ingreep, dat is zeker. Maar, besef wel dat zo’n profiel gemakkelijk opnieuw honderd jaren mee kan.

Bovendien is de subsidiewetgeving vanuit de overheid er in zowel de onderzoeks,- als de realisatiefase. De lange wachttijden zijn verleden tijd. De overheid ziet meer en meer in dat we moeten inzetten op erfgoed, net omdat we zo’n rijk cultureel continent zijn: het besef dat we onze geschiedenis niet van tafel mogen vegen, is aanwezig.

Erfgoed is op twee vlakken erg interessant. Wij zijn emotioneel verbonden met de gebouwen. Denk maar aan de fabriek waar je overgrootvader nog gewerkt heeft. Of aan de school waar je oma haar eerste lessen kreeg, net als jij vroeger en nu jouw kinderen. Naast die emotionele factor zijn die gebouwen ook vaak heel goed gebouwd. Dat zijn geen structuren die je zomaar afbreekt. Ze zijn niet alleen robuust, maar ook multifunctioneler ontworpen. Denk maar aan de vorm van een klassieke pastorie. Daar kan een restaurant komen, het kantoor van een notaris of gewoon een huis. Er zitten nu eenmaal bepaalde goeie ontwerpingrediënten in die gebouwen, zoals de typische hoge plafonds.

Rentabiliteit

De structuur van veel erfgoedgebouwen biedt veel licht en lucht. Stuk voor stuk elementen die we in nieuwe ontwikkelingen opnieuw zouden moeten integreren. Het is alsof we vergeten zijn hoe we die basiskwaliteiten in onze ontwerpen moeten steken. Dat is omdat we hoofdzakelijk willen besparen en enkel kijken naar de rentabiliteit op korte termijn. Daarom moeten we van erfgoed blijven leren en het mee in de ‘bouwcirkel’ houden. Bij Herbé houden we zoveel mogelijk rekening met aanpasbaarheid van onze projecten. Een zorgproject moet bijvoorbeeld een kantorencomplex kunnen worden binnen 50 jaar.

Superlocaties

Met het herbestemmingsonderzoek van Herbé richten we ons naar steden en gemeenten, maar ook naar scholengroepen en organisaties met een uitgebreid patrimonium, die net als wij, zich zorgen maken over hun erfgoedgebouwen. Vaak clusteren en heroriënteren ze zich op één grote locatie en hebben ze soms gebouwen die honderden jaren oud zijn waar ze geen blijf mee weten. Heel vaak staan die gebouwen ook op superlocaties. Mooi statig in het centrum van een stad.

Gebruiker, Gebouw, Geld

Het is de ambitie van Herbé om via masterplanning en ontwerpend onderzoek een goed project neer te zetten. Maar elk goed ontwerp is niets waard als je niet weet voor wie je het ontwerpt. Daarom vertrekken we bij Herbé bij elk herbestemmingsonderzoek vanuit een uitgebalanceerde krachtwerking tussen drie G’s: Gebruiker, Gebouw en Geld.

Het Gebouw spreekt voor zich. Dat staat er al, maar vaak moet er ingegrepen worden of moet er iets bijgezet worden. Hiervoor is het opstellen van een breed waardenkader waarbinnen gewerkt wordt noodzakelijk. Om nieuw leven in de gebouwen te blazen, hebben we Gebruikers nodig. Het toekomstige programma is dus van cruciaal belang. En daar focussen wij enorm op.

En last but not least: Geld. Die G speelt een heel belangrijke rol in de duurzaamheid van het project. Het rentabiliteitsmodel moet uiteindelijk ook wel kloppen. Alleen is daar vandaag in de markt een disruptie voor nodig. Er is nood aan kapitaal met een lange rendementsvisie, naast het maatschappelijke rendement. Alleen met die drie G’s ’s in balans kan een erfgoedproject werken. Dat is de visie van Herbé.